بازنگری استاندارد ملی کمپوست نهایی شد
به گزارش روابط عمومی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، نسخه بازنگریشده استاندارد ملی شماره 10716 با عنوان «کمپوست – ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی» پس از عبور از فرآیندهای متعدد فنی و کارشناسی و با تلاش مستمر بخش تحقیقات فیزیک، شیمی و فناوری خاک مؤسسه، منتشر و در اختیار عموم قرار گرفت.
لازم به ذکر است سابقه استفاده از زبالههای شهری برای تولید کود در ایران به سال ۱۳۴۸ در شهر اصفهان بازمیگردد و از دهه ۱۳۸۰ مصرف کمپوست شهری در زمینهای کشاورزی بهعنوان یکی از راهکارهای بازیافت مواد آلی و تغذیه خاک، مورد توجه قرار گرفته است. در همین راستا، نخستین استاندارد ملی کمپوست در سال ۱۳۸۶ با شماره 10716 تدوین شد.
حدود مجاز عناصر سنگین در این استاندارد اولیه، بر اساس جمعبندی نظرات ذینفعان و با استناد به استانداردهای بینالمللی تعیین شده بود. اما از اواسط دهه ۱۳۹۰، گزارشهایی مبنی بر کیفیت پایین برخی کمپوستهای عرضهشده و نگرانی از تجمع فلزات سنگین در خاک و ورود آنها به زنجیره غذایی، موجب شد بازنگری این استاندارد در دستور کار قرار گیرد.
در این راستا، مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور مأمور شد تا با انجام مطالعات میدانی و پژوهشهای علمی، پیشنهادهای بهروزرسانی این استاندارد را تدوین کند. از سال ۱۳۹۶ دو پروژه کلان با عناوین «تعیین خطرپذیری استفاده از کمپوست زباله شهری در کشاورزی ایران» و «بررسی اثرات باقیمانده و تجمعی استفاده طولانیمدت از کمپوست زباله شهری در زمینهای کشاورزی» در این مؤسسه آغاز شد.
با دستیابی به نتایج اولیه این پروژهها در سال ۱۴۰۲، فرآیند بازنگری رسمی استاندارد آغاز شد. این فرآیند با محوریت دکتر یگانه، دکتر بازرگان و دکتر شهبازی از اعضای هیئت علمی مؤسسه پیش رفت. کمیسیون اولیه بازنگری بهصورت الکترونیکی برگزار شد و در پی آن، نشست خبرگانی حضوری در تاریخ دوم مردادماه ۱۴۰۲ در مؤسسه تحقیقات خاک و آب شکل گرفت. کمیسیون نهایی بازنگری نیز ابتدا بهصورت مجازی و سپس در تاریخ اول آبانماه بهصورت حضوری برگزار شد.
نمایندگانی از سازمان حفاظت محیط زیست، دفتر محیط زیست و توسعه پایدار وزارت جهاد کشاورزی، دفتر امور خاک، معاونت امور شهرداریها، دفتر مدیریت پسماند و برخی تولیدکنندگان کمپوست در این نشستها حضور فعال داشتند.
در پایان جلسات کارشناسی، دو چالش اصلی پیشنویس استاندارد همچنان باقی ماند:
۱. تعیین حد مجاز کربن آلی
۲. تعیین بیشینه مجاز فلز سنگین سرب در کمپوست زباله شهری
برای رفع این چالشها، پس از ارائه روش علمی محاسبه حدود مجاز آلایندهها توسط اعضای هیئت علمی، و بررسیهای مکرر و رفتوبرگشتهای متعدد در کمیتههای تخصصی، نهایتاً با دعوت سازمان حفاظت محیط زیست، دو نشست نهایی با حضور همه ذینفعان برگزار شد.
در پی این هماهنگیها، نسخه نهایی پیشنویس بازنگریشده، در تاریخ ۳۱ خردادماه ۱۴۰۴ در کمیته ملی استاندارد مجدداً مطرح و به تصویب رسید.
لینک دسترسی به سازمان ملی استاندارد ایران
